Ялгызлыкка ничек ияләшергә?

Гөлназ тол калды. Илле яшь тулырга да ике ай гына калган иде аңа. Ире Илдар йөрәге тотып кинәт китеп барды — табиблар килеп өлгергәнче үк. Көчле, таза, беркайчан да зарланмаган кеше иде ул. Шуңа күрә “үлгән” дигән сүз һаман да акылга сыймый, телгә дә килми иде.

Кешеләр төрлечә сөйләде. Кемдер: «Ярый әле, балалары үскән», — диде. Кемдер: «Ирсез йорт — канатсыз кош», — дип баш чайкады. Кайберәүләр исә күзләрен яшереп кенә өй тирәсен карады: зур кирпеч йорт, биек капка, тәрәзә төбендә чит илдән кайткан чәчәкләр, гаражда — ике машина. Кеше күзе байлыкны да, кайгыны да бердәй санап өлгерә.

Иң гаҗәбе — Гөлназ еламады.

Хастаханәдә дә, мәетне алып кайтканда да, җирләгәндә дә — юк. Күзләре генә караңгыланып калгандай, тавышы тонык, ләкин тыныч. Кайберәүләр моны салкынлык дип кабул итте, кайберәүләр — көч дип.

Ә кызы Ләйсән елый-елый хәлсезләнде. Ул әтисенең кулыннан җибәрергә теләмәде, табут ябылганда кычкырып егылды. Улы Самат исә бер сүз дә әйтмәде — тик ирен кысып, күзен күтәрмичә басып торды. Кайгы һәркемгә үзенчә килә.

Кичкә таба өйгә якыннары гына калды. Чәй куелды, әмма беркем дә эчмәде диярлек. Кашык чыңы да артык кебек тоелды.

Төн җиткәч, барысы да таралышты. Ләйсән әнисенә:
— Мин синең яныңда калыйммы? — дип сорады.
— Бар, кызым. Ял ит, — диде Гөлназ, йомшак кына.

Ул ялгыз калырга теләде. Бәлки, беренче тапкыр чын-чынлап ялгыз калырга.

Йокы кермәде. Тәрәзәдән урам фонаре яктысы керә, диварга сузылган шәүләләр селкенә. Бу өйдә һәр почмак Илдар белән бәйле иде: баскычны ул үзе ясады, кухнядагы киштәләрне — үзе элде, ишегалдындагы алмагачларны — үзе утыртты.

Гөлназ торып, кухняга төште. Өстәлдә иртәнге аштан калган чынаяклар, пычак, яртылаш киселгән икмәк тора иде. Илдар ашарга ашыкканда гел шулай калдыра иде — «кич кайтып бетерәм» дип. Кайтмады.

Суыткычны ачты — аның яраткан катык шешәсе, казылык кисәге. Кул сузды да, кинәт кире алды. Кем өчен сакларга хәзер?

Ул урындыкка утырды һәм беренче тапкыр күкрәгеннән ниндидер бушлык күтәрелгәнен тойды. Бу — күз яше түгел, ачулы үкенү дә түгел. Бу — мәгънәсезлек хисе иде.

Илдар белән алар яшь чакта бөтенләй ярлы булды. Туйдан соң бер бүлмәле иске йортта яшәделәр. Кышын идәннәр суык, түбә тама, әмма алар бәхетле иде. Илдар гел: «Кара, без барыбер күтәреләбез», — дип әйтә иде. Ул эшләде, эшләде, эшләде. Башта тракторда, аннары үз бригадасын булдырды, соңрак төзелеш фирмасы ачты.

Акча килде. Зур йорт салдылар. Яңа мебель, техника, чит илгә сәяхәтләр. Ләкин шул ук вакытта Илдарның кайту вакыты соңарды, сөйләшүләре кыскарды, карашлары читләште.

Башта Гөлназ моны ару дип уйлады. Аннары — эш мәшәкате. Соңрак — гадәт.

Кайчак ул иртән торганда Илдар инде киткән була, кич кайтканда — хатыны йоклый. Бер өйдә ике кеше, ләкин ике аерым тормыш.

Бер вакыт Гөлназ аерылу турында да уйлап карады. Әмма курыкты — ялгызлыктан түгел, ә бөтенесен җимерүдән. Балалар, йорт, уртак тарих… Шулай итеп, алар янәшә яшәде, ләкин бер-берсенә кагылмыйча.

Хәзер менә ул ялгыз. Чынлап.

Гөлназ баскычтан менеп, йокы бүлмәсенә керде. Караватның икенче ягы чиста, салкын. Ул кулын сузды — беркем дә юк. Ничә еллар бер-берсенә арка терәп ятсалар да, бу бушлык барыбер тетрәндерде.

Шкафны ачты. Илдарның күлмәкләре рәт-рәт тезелгән. Аның исе һаман бар иде — сабын, тәмәке, машина мае катыш үзенә генә хас ис. Гөлназ бер күлмәкне алып күкрәгенә кысты. Шунда гына күзләреннән яшьләр агып чыкты.

— Нигә соң без сөйләшмәдек?.. — дип пышылдады ул. — Нигә соң без яшәмәгәнбез?..

Иртәнге якта ул диванда уянып китте. Тәрәзәдән кояш чыга иде. Көтмәгәндә тынычлык тойды — авыр, ләкин тотрыклы.

Телефон шалтырады. Сеңлесе иде.
— Без сиңа киләбез, яме? — диде.
Гөлназ бераз уйланып торды.
— Юк… Мин бүген авылга кайтып киләм, — диде.
Аларның иске йорты һаман саклана иде. Әти-әнисе вафат булганнан соң анда беркем дә яшәмәде. Әмма ул йортта балачак тавышлары, мич җылысы, бәрәңге исе — барысы да бар кебек тоела иде.

Юл буе Гөлназ уйлады: бәлки, кайгыдан качу түгел бу, ә тамырга кайту.

Авылга кергәч, капканы ачты. Ишегалды чүпләнгән, ләкин алмагачлар һаман исән. Ишекне ачканда иске агач исе бәреп чыкты — таныш, якын.

Ул идән уртасына килеп басты. Монда әнисе камыр баса иде, әтисе радиодан яңалыклар тыңлый иде, балалар чабыша иде.

Гөлназ идәнгә утырды һәм куллары белән такталарны сыйпады.

— Мин кайттым… — диде ул, үзе дә сизмәстән.

Шул мизгелдә ул беренче тапкыр аңлады: ялгызлык — бушлык түгел, ә яңадан башлау өчен урын.

Ире юк. Үткән тормыш юк. Әмма үзе исән. Балалары бар. Көн бар. Юл бар.

Кайгы китмәячәк — ләкин ул инде суламаска мәҗбүр итми. Ул бары тик күңелнең бер өлешендә генә калачак.

Гөлназ тәрәзәне ачты. Салкынча саф һава керде. Кайдадыр әтәч кычкырды, еракта трактор тавышы ишетелде — тормыш бара иде.

— Яшәрбез, — диде ул тыныч кына. — Барыбер яшәрбез.

Һәм бу сүзләр беренче тапкыр чын кебек яңгырады.