Пенсияне арттыру өчен җәен эштән китәргәме: укытучыларга хокукый киңәшләр һәм мөһим үзгәрешләр

Җәйге каникуллар җитү белән пенсия яшендәге күпчелек педагоглар алдында мөһим сорау калка: пенсияне яңадан исәпләтү һәм арттыру өчен җәй айларында эштән китеп торуның мәгънәсе бармы? Бу адым файда китерәчәкме, әллә, киресенчә, матди яктан оттыруга китерәме?

Бу сорауга җавапны юридик күзлеккә таянып һәм соңгы закон үзгәрешләрен исәпкә алып өйрәник.

Закондагы яңалык: Идарә итүче пенсионерларга индексация кайта

Элеккеге елларда (2016 елдан башлап) эшләп бирүче пенсионерларның пенсиясе индексацияләнми иде. Түләүләрне арттыру өчен кешегә чынлап та эштән китеп торырга, ә аннары яңадан урнашырга туры килде.

Бик мөһим үзгәреш: Рәсәйдә эшләп баручы пенсионерлар өчен пенсияләрне еллык индексацияләү кагыйдәсе яңадан торгызылды.

Бу нәрсә дигән сүз? Хәзер пенсияне законлы рәвештә арттыру өчен ел саен эштән китү-керү процедурасын узуның кирәге калмый диярлек. Алга таба эшләп баручыларның да түләүләре җәяүле яки туктап торусыз ук, закон нигезендә билгеләнгән вакытта (гадәттә, гыйнвар яки февраль айларында) автоматик рәвештә арттырылачак.

Тәҗрибә нәрсә күрсәтә? 

Мәгариф өлкәсендә хезмәт куючы укытучыларның практик тәҗрибәсе төрлечә. Мисал өчен, бер укытучы үз тәҗрибәсе белән болай уртаклаша:

“Узган уку елында августның 26сында эштән китү турында гариза язып, 1 сентябрьдә кире урнаштым. Артмады түгел, артты. Күп түгел, чөнки мин әле 2024 елда гына чыккан идем. Иш янына куш була ул. Ә күптәннән пенсиягә чыгып эшләүче коллегамныкы бик яхшы артты”.

Бу хәл нәрсәгә бәйле? Күптәннән эшләп баручы һәм узган елларда (мәсәлән, 2018–2023 елларда) бер тапкыр да эштән китмәгән кешеләрнең калдырылган (чигерелгән) индексация суммасы зур була. Алар эштән киткәндә, барлык бу узган еллар өчен җыелган арттыру суммасы берьюлы кушыла. Әгәр пенсиягә күптән түгел генә (мәсәлән, 2024 елда) чыккансыз икән, җыелган индексация күләме әле зур түгел, шуңа күрә сизелерлек аерма күренми.

Җәен эштән китүнең нинди куркынычлары (минуслары) бар?

Укытучылар өчен җәй айларында эштән китүнең матди һәм юридик яклары бар:

• Отпуск акчасыннан (отпускные) калу куркынычы: Җәй башында (июньдә) эштән киткәндә, сезгә файдаланылмаган отпуск көннәре өчен компенсация түләнә. Ләкин июль-август айларында сез беркайда да теркәлмәгән булсагыз, бу айлар өчен хезмәт хакы да, отпуск акчасы да алмыйсыз.

• Стаж өзелү: Эштән китеп торган чор (мәсәлән, бер ай) гомуми хезмәт стажына һәм педагогик стажга керми.

• Кире эшкә алыну гарантиясе юк: Мәктәп җитәкчелеге (директор) сезнең урынга икенче яшь белгечне алырга яки сәгатьләрне башка укытучыларга бүлеп бирергә хокуклы. Сезне 1 сентябрьдән яңадан эшкә алмаска да мөмкиннәр, бу очракта тулысынча эшсез калу куркынычы бар.

Киңәш

1. Әгәр сез пенсиягә яңадан гына (соңгы 1-2 елда) чыккансыз икән: Җәен эштән китүнең бернинди мәгънәсе юк. Нигә дигәндә, калдырылган индексация суммасы зур түгел, ә эш урынын югалту куркынычы яки җәйге айларны түләүсез үткәрү зыяны күбрәк булачак.

2. Әгәр сез пенсиядә бик күптән һәм бер тапкыр да эштән китмәгәнсез икән: Сезнең узган еллар өчен шактый тупланган индексациягез бар. Әмма хәзерге яңа законнар буенча эшләп баручыларга да индексация торгызылганны исәпкә алсак, артык хәвеф-хәтәр алмыйча, алга таба да тынычлап эшләп бару тагын да отышлырак һәм куркынычсызрак булырга мөмкин.

Һәр очрак турыдан-туры сезнең конкрет стажыгызга һәм пенсия күләмегезгә бәйле. Төгәл исәпләүләрне белү өчен, Россия Социаль фондының (Социальный фонд России) җирле бүлекчәсенә яисә Госуслуги порталы аша мөрәҗәгать итеп, пенсиягез турында белешмә (выписка) алу иң ышанычлы адым булыр.