«Вакыт — ул баш мие»: инсультны ничек танырга һәм якын кешенең гомерен саклап калырга?

Ни өчен вакытны әрәм итәргә ярамый?

Инсульт вакытында баш миендәге кан тамыры тыгыла яки өзелә. Нәтиҗәдә, баш мие күзәнәкләре кислород җитмәүдән зарарлана һәм берничә минут эчендә үләргә мөмкин.

Кайбер инсульт төрләрендә дәвалауның нәтиҗәлелеге беренче сәгатьләрдә аеруча югары була. Мәсәлән, ишемик инсульт вакытында кан тамырын ачарга юнәлдерелгән кайбер дәвалау ысуллары симптомнар башланганнан соң 4,5 сәгать эчендә кулланылырга мөмкин. Әмма бу вакытны көтәргә кирәк дигән сүз түгел: медицина ярдәме никадәр иртәрәк күрсәтелсә, шулкадәр яхшырак.

Шуңа күрә табиблар: «Вакыт — ул баш мие», — дип искәртә. Инсульт билгеләрен вакытында тану һәм ашыгыч ярдәм чакыру кешенең гомерен саклап калырга һәм авыр өзлегүләрне киметергә мөмкин.

Инсультны ничек танырга? «FAST» тестын истә калдырыгыз

Кискен хәлдә каушап калмас өчен, инсультның төп билгеләрен белү мөһим. Моның өчен бөтен дөньяда кулланыла торган гади «FAST» тесты ярдәм итә.

F — Face (Йөз). Кешедән елмаюын сорагыз. Йөзенең бер ягы хәрәкәтсез каламы? Авыз читенең берсе салынып торамы? Бу — инсульт билгесе булырга мөмкин.

A — Arms (Куллар). Кешедән ике кулын да күтәрүен сорагыз. Бер кулы күтәрелмәсә яки үзеннән-үзе аска төшсә, игътибарлы булыгыз.

S — Speech (Сөйләм). Гади җөмләне кабатлавын сорагыз. Сөйләме аңлашылмыймы, сүзләрен әйтә алмыймы яки сезнең сүзләрне аңламыймы? Бу да инсульт билгесе булырга мөмкин.

T — Time (Вакыт). Әлеге билгеләрнең берсе генә булса да, кичекмәстән 103 яки 112 номерына шалтыратып, ашыгыч медицина ярдәме чакырыгыз. Диспетчерга симптомнарның кайчан башланганын хәбәр итегез. Вакытны төгәл белмәсәгез, кешене соңгы тапкыр кайчан үзен гадәттәгечә хис иткәнен әйтегез.

Мөһим! Инсульт билгеләре кинәт барлыкка килергә мөмкин. Алар берникадәр вакыттан соң юкка чыкса да, медицина ярдәменнән баш тартырга ярамый.

Ашыгыч ярдәм килгәнче кешене ял иттерегез, сулышын күзәтегез. Ашарга, эчәргә яки табиб күрсәтмәгән даруларны бирмәгез. Аеруча кан басымын тиз төшерергә тырышмагыз.

Инсультны ничек кисәтергә?

Инсульт куркынычын киметү өчен көндәлек тормышта берничә мөһим кагыйдәне үтәү зарур.

1. Кан басымын контрольдә тотыгыз. Югары кан басымы — инсультның төп куркыныч факторларының берсе. Кан басымын даими үлчәгез, табиб киңәшләрен үтәгез.

2. Дөрес тукланыгыз. Тоз һәм шикәр куллануны чикләгез, яшелчә һәм җиләк-җимешне күбрәк ашагыз. Балансланган туклануга өстенлек бирегез.

3. Зыянлы гадәтләрдән баш тартыгыз. Тәмәке тарту кан тамырларына зыян китерә. Алкоголь куллану да сәламәтлеккә тискәре йогынты ясарга мөмкин.

4. Хәрәкәттә булыгыз. Сәламәтлек мөмкинлекләрен исәпкә алып, көн саен җәяү йөрергә тырышыгыз. Көненә 30 минут уртача тизлектә йөрү йөрәк-кан тамырлары авырулары куркынычын киметергә ярдәм итә.

5. Профилактик тикшерүләрне вакытында үтегез. Диспансерлаштыру һәм медицина тикшерүләре югары кан басымы, шикәр диабеты һәм башка куркыныч факторларны иртә ачыкларга мөмкинлек бирә.

Якыннарыгызның сәламәтлегенә игътибарлы булыгыз!

Инсультны дәвалауга караганда, аны булдырмау җиңелрәк. Аның билгеләрен белү, куркыныч факторларын контрольдә тоту һәм ашыгыч ярдәмгә вакытында мөрәҗәгать итү бик мөһим.

Онытмагыз: инсульт вакытында һәр минутның әһәмияте зур. Сезнең игътибарлылыгыгыз һәм дөрес гамәлләрегез кеше гомерен саклап калырга мөмкин.