Көзен суганны кайчан утыртырга?

Төбәкләр буенча якынча вакыт

Мөһим: әгәр суганны бик иртә утыртсагыз, ул салкыннар башланганчы үсеп китәргә мөмкин һәм яшь үсентеләр өшиячәк. Шуңа күрә 10–14 көнгә алдан һава торышын карагыз.

Түтәлне ничек әзерләргә?

Урын сайлау

Кояшлы, яхшы җилләтелә торган, тигез яки бераз калкурак, яз көне эрегән кар суы җыелмый торган урын кирәк. Түбән урын ярамый — анда суган черергә мөмкин.

Чәчү әйләнеше

Суганны алдагы елда:

• кыяр

• кабак

• иртә өлгерә торган кәбестә

• иртә өлгерә торган бәрәңге

• помидор

• кузаклылар

• сидератлар үскән урынга утыртыгыз.

Сарымсак һәм башка суганчалы культуралардан соң утыртмагыз. Суганны элекке урынына 3–4 елдан соң гына утыртсаң яхшы.

Туфракны әзерләү

1. Чүп үләннәреннән чистартыгыз.

2. Көрәк тирәнлегендә (20–25 см) казып чыгыгыз.

3. Тырма белән йомшартыгыз.

Ашлама кертү:

• Черегән компост яки тирес — 1 кв.м 5–6 кг. Көзен яңа тирес кертмәгез — ул гөмбә авыруларын китереп чыгара һәм суганның башы үсү урынына кыякның артык үсүенә китерә.

• Әгәр туфрак әче булса — доломит оны яки известь (1 кв.м 300–400 г).

• Авыр туфракның структурасын яхшырту өчен — 1 кв.м бер чиләк елга комы һәм ярты чиләк черегән опилка.

• Минераль ашламалар: 1 кв.метрга суперфосфат (20–25 г) һәм калий сульфаты (10–15 г). Көзен азот кирәкми — ул кыш алдыннан яшелчәләрнең үсүенә китерергә мөмкин.

Дезинфекция

Утыртырга 2–3 көн кала түтәлне дезинфекцияләгез:

• марганцовканың куе эремәсе

• бакыр купоросы

• «Фитоспорин-М»

Дренаж һәм утырту

Дренаж яхшырак булсын өчен, 15–20 см биеклектәге түтәл ясагыз. Җир утырсын өчен, түтәл 2–3 атна алдан әзер булырга тиеш. Әгәр яңа казылган түтәлгә утыртсагыз, явым-төшем суган башларын бик тирәнгә төшерәчәк, ә җир утырмаса — суган башларын өскә «этеп» чыгарырга мөмкин, нәтиҗәдә алар өшиячәк.

Утыртыр алдыннан туфрак өслеген тырма белән тигезләгез, эре кисәкләрне ватыгыз.

Утырту технологиясе

Суганнарны әзерләү

• Утыртыр алдыннан суганнарны карап чыгыгыз, зарарланганнарын алып ташлагыз.

• Кыш алдыннан утырту өчен диаметры 1 см га кадәр булган вак суганнар иң кулае — аларның ук чыгару ихтималы азрак.

• Эре суганнарны (2–3 см) яз көне яшел кыяк алу өчен калдыру хәерле.

• Суганнарны дезинфекцияләгез: фунгицид эремәсендә яки алсу төстәге марганцовка эремәсендә 20–30 минут тотыгыз, аннары киптерегез.

• Суганның муенын һәм төбен кисмәгез — киссәгез кискән урыннары инфекция йоктыру куркынычын арттыра.

• Көз көне утыртыр алдыннан суга салып тормагыз — алар коры булырга тиеш.

Утырту параметрлары

• 5–6 см тирәнлектә буразналар ясагыз. Рәтләр арасы — 20–30 см.

• Утыртканнан соң су сипмәгез — артык дым иртә үсеп китүгә сәбәп булырга мөмкин.

• Көз көне утырту нормасы язгыга караганда 30–40% ка күбрәк булырга тиеш (кайбер суганнар үсеп чыкмаска мөмкин булуын исәпкә алып).

• Суганнарны утырткач коры туфрак яки черемә белән күмегез, җиңелчә генә туфракны тыгызлагыз.

Мульчәләү — мәҗбүри этап

Тотрыклы салкыннар башлангач, түтәлне торф, коры яфраклар, салам, чыршы ботаклары яки опилка белән 5–10 см калынлыкта каплагыз. Мульча температура үзгәрүләреннән һәм суган башларын өшүдән саклый.

Еш бирелә торган сораулар

Сорау: Көзен суган утыртканда нинди ашламалар кирәк?
Җавап: Черегән компост яки тирес (5–6 кг/кв.м), суперфосфат (20–25 г/кв.м) һәм калий сульфаты (10–15 г/кв.м). Азот кертмәгез.

Сорау: Суганны көзен нинди тирәнлектә утыртырга?
Җавап: Севоклар өчен — 3–4 см, чернушка өчен — 1,5–2 см.

Сорау: Утыртканнан соң су сибәргә кирәкме?
Җавап: Юк, көзен су сипмәгез — артык дым иртә үсеп китүгә сәбәп була.

Сорау: Көзен суган утырту өчен иң яхшы вакыт кайсы?
Җавап: Көндезге температура +5…+7 °C кадәр төшкәч, тотрыклы салкыннар башланганда. Төбәккә карап, сентябрь уртасыннан декабрь башына кадәр.

Йомгак

Көзен суган утырту — дөрес әзерлек һәм вакытны төгәл сайлау таләп итә торган эш. Түтәлне алдан әзерләгез, сыйфатлы утырту материалын сайлагыз, тирәнлекне саклагыз һәм мульчәләүне онытмагыз — шул вакытта яз көне көчле һәм сәламәт үсентеләр алырсыз.