Ачык идарә – ришвәтчелеккә каршы төп корал

— Айдар Фәнисович, районда ришвәтчелеккә каршы эшчәнлек нинди юнәлешләрдә алып барыла?

— Ришвәтчелек — ул җәмгыятьнең үсешенә җитди зыян салучы күренеш. Ул кешеләрнең дәүләт органнарына булган ышанычын киметә, икътисадый үсешне тоткарлый һәм гаделлек принципларын какшата. Мондый шартларда безнең төп максат — ачык, гадел һәм җаваплы идарә системасын формалаштыру.

Актаныш муниципаль районында «Ришвәтчелеккә каршы сәясәтне гамәлгә ашыру» муниципаль программасы кысаларында комплекслы эш алып барыла. Әлеге эш өч төп юнәлешне үз эченә ала: профилактика, контроль һәм аңлату.

— Хисап чорында ришвәтчелеккә бәйле хокук бозулар ачыкландымы?

— Хисап чорында вазифаи затлар тарафыннан кылынган ришвәтчелек юнәлешендәге җинаятьләр теркәлмәде. Әмма моңа карамастан, алдан кузгатылган эшләр буенча 8 кешегә карата 12 җинаять эше судка юлланды. Бу безнең тарафтан контроль эшчәнлегенең өзлексез алып барылуын күрсәтә.

— Муниципаль хезмәткәрләрнең ачыклыгы ничек тәэмин ителә?

— Ачыклык һәм үтәкүренмәлелек — безнең эшчәнлекнең төп принциплары. 2025 елда 261 муниципаль хезмәткәр, шул исәптән 193 депутат, керемнәре, чыгымнары, милекләре һәм милек характерындагы бурычлары турында мәгълүмат тапшырды.

Шулай ук прокуратура тикшерүләре нәтиҗәсендә ике муниципаль хезмәткәр, ышаныч югалту сәбәпле, вазифаларыннан азат ителде. Бу — закон таләпләренең катгый үтәлүен күрсәтә.

— Конфликт интересларын булдырмау буенча нинди чаралар күрелә?

— Районда хезмәт тәртибенә һәм этика нормаларына туры килүне тәэмин итүче комиссия эшли. Ул даими рәвештә утырышлар үткәрә һәм интереслар конфликты белән бәйле мәсьәләләрне карый. Хисап чорында 8 утырыш уздырылып, 14 мәсьәлә каралды.

Моннан тыш, ришвәтчелеккә каршы эшчәнлекне координацияләү комиссиясе дә нәтиҗәле эшли: 2025 елда 4 утырыш үткәрелде, 19 мәсьәлә каралды һәм конкрет карарлар кабул ителде.

— Муниципаль хезмәткәрләрне коррупциягә каршы көрәш буенча белемнәрен күтәрү мәсьәләсе ничек хәл ителә?

— Ел саен хезмәткәрләр өчен квалификация күтәрү курслары үткәрелә. Аларның эчтәлегендә ришвәтчелеккә каршы тору мәсьәләләре дә мөһим урын алып тора. 2025 елда 47 муниципаль хезмәткәр шундый укыту узды.

— Ришвәтчелеккә китерүче очракларны ачыклау һәм кисәтү буенча эш ничек оештырыла?

— Без системалы рәвештә ришвәтчелек булырга мөмкин  очракларны анализлыйбыз. Аеруча финанс ресурсларны бүлү, муниципаль милек белән идарә итү, сәламәтлек саклау һәм мәгариф өлкәләре игътибар үзәгендә тора. Әлеге өлкәләрдә җитәкчеләрнең хисаплары тыңлана, профилактик чаралар күрелә.

— Яшьләр арасында аңлату эшләре алып барыламы?

— Әлбәттә. Яшь буында законга хөрмәт, намуслылык һәм гаделлек кебек кыйммәтләр формалаштыру — безнең өстенлекле юнәлешләрнең берсе. Мәгариф учреждениеләрендә махсус план буенча эш алып барыла. 2025 елда мәктәп яны лагерьларында түгәрәк өстәлләр, конкурслар һәм тематик чаралар үткәрелде.

— Халык белән эшләү турында да әйтеп үтсәгез иде.

— Гражданнарга бушлай юридик ярдәм күрсәтү — мөһим юнәлеш. Бу эш җәмәгать кабул итүләре һәм массакүләм мәгълүмат чаралары аша алып барыла. Узган ел район матбугатында 31 материал дөнья күрде. Шунысы әһәмиятле: хисап чорында ришвәтчелек фактлары буенча гражданнардан мөрәҗәгатьләр кермәде.

— Сатып алулар системасында ачыклык ничек тәэмин ителә?

— Ришвәтчелекне профилактикалау һәм аңа каршы тору юнәлешендәге мөһим чараларның берсе булып товарлар, эшләр һәм хезмәтләр сатып алу өлкәсендә 44 нче Федераль закон нигезендә эш алып бару тора. Әлеге закон контракт системасының ачыклыгын һәм гаделлеген тәэмин итүгә юнәлдерелгән. Сатып алулар системасының үтәкүренмәлелеге һәм барлык мәгълүматның ачык булуы zakupki.gov.ru рәсми сайты аша тормышка ашырыла. Мониторинг мәгълүматларына караганда, 2025 елда муниципаль ихтыяҗларны тәэмин итү максатыннан барлыгы 2999 сатып алу процедурасы үткәрелгән. Бу, үз чиратында, бюджет чараларын нәтиҗәле һәм максатчан файдалануны, шулай ук ришвәтчелек куркынычларын киметүне тәэмин итә.

— Финанс контроле нәтиҗәләре нинди?

— Контроль-хисап палатасы тарафыннан 5 контроль һәм 27 эксперт-аналитик чара үткәрелде. Гомуми сумма 996 миллион 453 мең сумлык хокук бозулар ачыкланды. Аларны бетерү буенча эш контрольдә тотыла.

— Муниципаль милек белән идарә итү өлкәсендә нәтиҗәләр нинди?

— Милек һәм җир участоклары закон нигезендә ачык сатып-алулар аша сатыла. 2025 елда бу юнәлеш буенча бюджетка 23 миллион 371 мең сум керем керде, план 91 процентка үтәлде.

— Йомгаклап, киләчәккә нинди бурычлар куела?

— Безнең төп максат — ришвәтчелекне профилактикалау, идарә системасының ачыклыгын арттыру һәм халыкның ышанычын ныгыту. Бу юнәлештә эшне дәвам итәчәкбез, заманча алымнар кулланачакбыз.

Ришвәтчелеккә каршы көрәш — ул уртак бурыч. Һәр гражданның намуслы позициясе генә җәмгыятьтә гаделлек урнаштыруга ярдәм итә ала.