«Быелгы уңыш безне киләсе елга да уйланырга мәҗбүр итә»

Киләсе ел уңышының нигезе көздән салына

— Нәфис Әзһәмович, 2026 елгы урып-җыю кампаниясе тәмамлануга якын. Бүгенге көндә район басуларында эшләр ничек бара?

— Бүгенге көнгә районда бөртекле культураларның 89 проценты җыеп алынды. Гомумән алганда, кукурузны да исәпкә алып, бөртеклеләр 30 мең гектардан артык мәйданда чәчелгән иде. Кукуруз 2614 гектарда үстерелде. 

Кукурузны читкә калдырганда, бөртекле культуралардан җыеп аласы якынча 1100 гектар мәйдан калды. Аның 500 гектары — «Башак» хуҗалыгында, 300 гектары — «Әнәк» агрофирмасында, 100 гектары — «Ташкын» хуҗалыгында, 50 гектары — «Чәчер» хуҗалыгында. Соңгы көннәрдәге яңгырлы һава торышы эш темпларына бераз комачаулады. Әмма һава шартлары яхшырып китсә, калган мәйданнарны да тиз арада җыеп алырга өметләнәбез.

Бүгенге көндә бөртекле культураларның гектардан уртача уңышы 37 центнер тәшкил итә. Узган ел бу күрсәткеч 38,4 центнер булган иде. Димәк, быел уңыш узган ел белән чагыштырганда бераз кимрәк.

— Кукурузны җыю эшләренә дә керештегез. Быел кукуруз уңышыннан нинди нәтиҗәләр көтәсез?

— Кукурузны суктыруга «Нур Баян исемендәге» хуҗалыкта керештек. Бүгенге көндә суктырылган кукурузның дымлылыгы 35 процент тирәсе. Гомумән, районда кукуруз 2614 гектарда чәчелде. Бу культура, нигездә, терлекчелек белән шөгыльләнүче хуҗалыклар өчен бик мөһим.

Зур мәйданнар «Әнәк» агрофирмасында — 622 гектар, «Актаныш» агрофирмасында — 452 гектар. Шулай ук «Нур Баян исемендәге», «Яшьлек», «Башак», «Чишмә», «Таң» хуҗалыкларында да кукуруз мәйданнары бар.

«Нур Баян исемендәге» хуҗалыкта бүгенге көндә гектарыннан 80 центнер уңыш алып баралар. Көн саен ике комбайн белән якынча 30 гектар мәйданны суктыралар.

— Кукурузны җыю белән генә чикләнмичә, аны терлек азыгы буларак саклауның да үз ысулын кулланасыз. Бу технологиянең өстенлеге нәрсәдә?

— Суктырылып кайткан бөртекне тегермән аша үткәреп, турыдан-туры базларга тутырып, таптыйлар. Бу эш консервантсыз башкарыла. Максат — әзер азыкны кыш буе, хәтта киләсе елның кышына кадәр терлекләргә ашату.

Без бу тәҗрибәне республика семинарында да «Актаныш» агрофирмасы мисалында күрсәткән идек. Узган ел агрофирма бер базда шушы ысул белән азык әзерләп карады. Нәтиҗә бик яхшы булды: туклыклы азык килеп чыкты. Ул арпа һәм башка төрле комбикормалар белән чагыштырганда, терлеккә сөт бирү өчен зур энергия чыганагы булып тора.

Шуңа күрә без әлеге ысулны киңрәк кулланырга тырышабыз. Быел «Нур Баян исемендәге» хуҗалык та шунда ук эшкә кереште.

«Әнәк» агрофирмасы да инде берничә ел үзенең турагыч комбайннары белән кукурузны җыеп, консервантлар кулланып азык әзерли. Алар аны махсус рукавларга да, базларга да тутырып карадылар һәм үз технологияләрен уңышлы кулланалар.

Мондый ысулның тагын бер мөһим ягы бар: кукурузны терлек азыгына дөрес итеп әзерләгәндә, читтән сатып алына торган комбикормага чыгымнарны киметергә мөмкин. Димәк, бу хуҗалык өчен дә, терлекчелекнең нәтиҗәлелеге өчен дә отышлы.

Көзге культуралар мәйданын 15–18 мең гектарга җиткерү планлаштырыла

— Быелгы сезонны узган ел белән чагыштырганда ничек бәялисез? Кайсы культуралар яхшырак уңыш бирде, ә кайсылары көтелгән нәтиҗәне акламады?

— Культуралар буенча нәтиҗәләр төрлечә. Көзге бодайга килгәндә, быел районда аның мәйданы якынча 9–9,5 мең гектар тәшкил итте. Гектардан уртача уңыш 49,6 центнер булды. Бу безнең өчен уңай нәтиҗә. Без көзге бодай белән шөгыльләнүне дәвам итәбез. Быелгы күрсәткечләрне исәпкә алып, киләсе елга көзге чәчү мәйданнарында бодай күләмен арттырдык. Бу культураның үзен аклавын күрәбез.

Ә борчак буенча нәтиҗәләр без көткәнчә булмады. Узган ел районда борчак 2500 гектарда чәчелгән булса, быел мәйдан 2100 гектар тәшкил итте. Узган ел гектардан 26 центнер уңыш алган идек, быел исә бу күрсәткеч 18 центнер тирәсе булды.

Борчак безнең өчен яхшы культураларның берсе. Әмма быел ул көтелгән уңышны бирә алмады. Моның төп сәбәпләренең берсе — корткычлар һәм төрле бөҗәкләр һөҗүме. Аннан соң яңгырлы һава торышы башланды. Шуның аркасында кайбер мәйданнарны вакытында җыеп алу да кыенлашты.

— Димәк, һава торышы быел да игенчеләр өчен төп сынауларның берсе булды?

— Әйе, авыл хуҗалыгында һава торышы һәрвакыт мөһим фактор булып тора. Быел да яңгырлар үз вакытында эшләргә комачаулады. Уңышны вакытында җыеп алу өчен берничә көнлек коры һава да зур әһәмияткә ия.

Шуңа күрә хәзер төп бурыч — калган мәйданнардагы уңышны югалтуларсыз җыеп алу. Һәр көнне нәтиҗәле файдаланырга кирәк.

Төп җир эшкәртүдә 50гә якын агрегат эшләячәк

— Урып-җыю тәмамлангач, эшләр тукталмый. Киләсе ел уңышына нигез салу буенча хәзер нинди эшләр алып барыла?

— Урып-җыюны тәмамлау белән бергә киләсе елга әзерлек эшләре дә бара. Җирне эшкәртү, көзге культуралар чәчү, орлык фондын әзерләү кебек мәсьәләләргә игътибар итәбез.

Быелгы нәтиҗәләрне анализлап, кайсы культураның үзен яхшы яктан күрсәтүен, кайсы юнәлештә проблемалар булганын ачыкларга кирәк. Киләсе елда мәйданнарны да шуңа карап формалаштырабыз.

Мәсәлән, көзге бодай буенча уңай нәтиҗә күрдек һәм аның мәйданын арттырдык. Борчак буенча исә быелгы тәҗрибәдән нәтиҗә ясарга кирәк. Корткычларга каршы көрәш, агротехник чараларны үз вакытында башкару, уңышны вакытында җыеп алу — болар барысы да киләсе ел нәтиҗәсенә турыдан-туры йогынты ясаячак.

— Урып-җыю нәтиҗәсен саннар белән генә түгел, авыл кешесенең тормышы белән дә бәяләргә була. Районда җитештерелгән продукциянең җирле халык өчен файдасы нәрсәдә?

— Авыл хуҗалыгының төп максаты — уңыш алу гына түгел, ә районда җитештерүне саклау һәм үстерү. Безнең хуҗалыкларда җитештерелгән ашлык, терлек азыгы, сөт һәм ит продукциясе район икътисады өчен дә, халык өчен дә мөһим.

Бигрәк тә терлекчелек белән шөгыльләнүче хуҗалыклар өчен үз азык базасы булу зур әһәмияткә ия. Кукурузны шундый технология белән әзерләү дә шуңа юнәлдерелгән. Үзең җитештергән азык күбрәк булган саен, читтән сатып алына торган комбикормага бәйлелек һәм чыгымнар да кими.

Заманча техника белән бергә киптерү һәм сортлау системаларын да үстерергә кирәк

— Нәфис Әзһәмович, 2026 елгы урып-җыю сезоныннан соң үзегез өчен иң мөһим нәтиҗә нинди?

— Иң мөһиме — уңышны мөмкин кадәр югалтуларсыз җыеп алу һәм булган тәҗрибәдән киләсе ел өчен нәтиҗә ясау. Авыл хуҗалыгында бер елның нәтиҗәсе икенче елның эшенә нигез була.

Быел да уңай нәтиҗәләр бар, шул ук вакытта игътибар итәсе проблемалар да җитәрлек. Шуңа күрә эшне туктатырга ярамый. Урып-җыю тәмамлануга якынлашса да, авыл хуҗалыгында киләсе сезонга әзерлек инде хәзердән башлана.

Әлеге өзекне дә телдән сөйләм үзенчәлекләрен бетереп, мәгънәсен һәм саннарын саклап, сайт өчен әдәби интервью форматына дәвам иттем.

— Хәзер икмәк һәм башка азык-төлек продуктларының бәясе кулланучылар өчен аеруча мөһим. Районда авыл хуҗалыгы җитештерүчеләреннән кибет киштәләренә кадәр булган юлда бәяләр ничек формалаша?

— Бу мәсьәлә турыдан-туры безнең аграр җитештерүчеләрдән генә тормый. Республикада кайбер җитештерүчеләр үз продукциясен чимал хәлендә генә сатмыйча, аны эшкәртеп, әзер товар рәвешендә кулланучыга җиткерү юлын тапкан.

Мәсәлән, Әлки районындагы «Хузангаевский» җәмгыятен әйтергә була. Алар ашлык үстерү белән генә чикләнми, үзләре он җитештерәләр, оннан төрле продукция, икмәк пешерәләр һәм аны үз кибетләренә чыгаралар. Ит җитештерү һәм эшкәртү юнәлеше дә бар. Оннан тукмач, ярма кебек продукция әзерлиләр. Үзләре үстергән көнбагыштан май сыгып, аны эшкәртеп, әзер продукция итеп тәкъдим итәләр.

Мондый тулы цикллы җитештерү, минемчә, авыл хуҗалыгы предприятиеләре өчен дә, кулланучы өчен дә файдалырак булырга мөмкин. Чөнки җитештерүче чималны гына сатмый, ә аны үзендә эшкәртеп, өстәмә бәя тудыра.

Бездә исә күбесенчә ашлыкны җитештерәбез дә, аны трейдерларга яки эшкәртү предприятиеләренә җибәрәбез. Шуңа күрә безнең авыл хуҗалыгы җитештерүчеләре соңгы кулланучыга барып җиткән бәяне тулысынча формалаштыра алмый.

Шушы ук юнәлештә күрше районнарда да кызыклы мисаллар бар. Мәсәлән, Мөслим районындагы «Мичурин исемендәге колхоз» рапс һәм көнбагыш сатып алып, алардан үсемлек мае җитештерә. Әзер майны Чаллыдагы комбинатка җибәрәләр.

Балтач районының «Кызыл юл» хуҗалыгы да рапс эшкәртү буенча зур эш алып бара. Алар моның өчен складлар төзегәннәр, рапсны үзләреннән генә түгел, күрше төбәкләрдән дә сатып алалар. Бу предприятиегә чимал базасын киңәйтергә генә түгел, кышын да кешеләрне эш белән тәэмин итәргә мөмкинлек бирә.

Башта кечкенә генә җитештерүдән башлаганнар, хәзер инде зур заводлар төзеп, җитештерүне киңәйткәннәр. Сыгылган май «Нэфис- Косметикс» компаниясенә китә, ә май җитештергәннән соң калган жмых һәм шрот терлек азыгы буларак кулланыла.

Бу — авыл хуҗалыгы продукциясен тирәнтен эшкәртүнең ачык мисалы. Чимал бер хуҗалыкта гына калмый, ә берничә төрле продукциягә әверелә.

Бездә дә шушы юнәлешне үстерү мөмкинлекләре турында уйларга кирәк. Чөнки терлек азыгы өчен дә шрот, жмых кебек продукцияләргә ихтыяҗ бар. Мәсәлән, бүген көнбагыш һәм рапстан сыгылган калдыкларны терлек азыгы өчен 11 сумнан 28 сумга кадәрге бәяләрдә сатып алырга туры килә. Әгәр шушы продукциянең бер өлешен үзебездә җитештерү мөмкинлеге булса, ул хуҗалыклар өчен дә отышлы булыр иде.

— Урып-җыю кампаниясе барышында техника һәм кадрлар белән тәэмин ителеш мәсьәләсе ничек торды? Хуҗалыклар уңышны кыска вакыт эчендә, югалтуларсыз җыеп алу өчен җитәрлек мөмкинлекләр белән тәэмин ителгән идеме?

— 2026 елгы урып-җыю кампаниясендә район хуҗалыкларында барлыгы 73 комбайн эшләде. Техника белән тәэмин ителешне яңарту буенча да эш алып барылды.

«Алмаз Холдинг» җәмгыяте алты яңа комбайн сатып алды. «Чишмә» хуҗалыгы — бер, «Таң» хуҗалыгы да бер комбайн алып кайтты. Моннан тыш, ике фермер хуҗалыгы «CLAAS» компаниясеннән зур җитештерүчәнлекле комбайннар сатып алды. Шулай итеп, быел район хуҗалыкларына барлыгы 11 комбайн кайтты.

Бу — хуҗалыклар өчен дә, фермерлар өчен дә зур ярдәм. Техниканы яңарту нәтиҗәсендә комбайннарның ватылуы да күп булмады дип әйтә алам.

Әмма урып-җыюны тагын да тизләтергә мөмкинлек бирә торган бер мәсьәлә бар. Ул — аерым җыю, ягъни культураны комбайнга көтеп тормыйча, алдан чабып әзерләү технологиясен киңрәк куллану.

Кайбер хуҗалыклар һава шартлары яхшырыр дип өметләнеп, десикация кулландылар, чапкычларын басуга чыгармады. Ә нәтиҗәдә комбайннар көзге культураларны, арпаны җыеп алганнан соң, язгы бодай өлгергәнен көтеп, бер атна-ун көн басуда эшсез торган очраклар булды.

Әгәр шул арада чапкычларны нәтиҗәлерәк файдалансалар, урып-җыю кампаниясен тагын да тизләтергә мөмкин иде.

Тагын бер мөһим мәсьәлә — комбайннар санының азрак булуы. Бездә техника заманча, җитештерүчәнлеге югары. Шуңа күрә бер комбайнга төшкән йөкләмә дә зур.

Элек СК-5 комбайннары эшләгән чорда бер комбайнга уртача 100 гектар тирәсе мәйдан туры килә иде. Бүген исә бер комбайнга 600–800 гектарга кадәр йөкләмә төшәргә мөмкин. Әлбәттә, хәзерге техниканың җитештерүчәнлеге күпкә югары, әмма шуңа карамастан, мәйданнар зур, һәм техникага булган таләп тә арта.

Шуңа күрә киләчәктә техниканы яңарту белән беррәттән, аның санын да оптималь дәрәҗәдә тоту, урып-җыю технологияләрен дөрес оештыру мөһим.

Ашлама, корткычларга каршы көрәш һәм агротехнология — уңышның мөһим шартлары

— Димәк, киләсе елларда техника мәсьәләсендә сүз яңа комбайннар сатып алу турында гына түгел, булган техниканы нәтиҗәлерәк файдалану турында да бара?

— Әлбәттә. Техника күпме генә заманча булмасын, аны дөрес вакытта һәм дөрес технология буенча куллану мөһим. Урып-җыю вакытында һәр көн, һәр сәгать кадерле. Шуңа күрә киләчәктә һава шартларына карап эшне алдан планлаштыру, чапкычларны, комбайннарны һәм башка техниканы бер-берсен тулыландырып файдалану кирәк.

Быелгы сезон шуны тагын бер кат күрсәтте: уңышны үстерү генә җитми, аны үз вакытында һәм югалтуларсыз җыеп алу да шундый ук мөһим.

Бу өлешне дә интервьюның алдагы логикасын саклап, сөйләм телендәге кабатлауларны һәм русча кушылмаларны бетереп, сайтка әзер татарча итеп эшкәрттем. Саннарны сакладым.

— Сез комбайннарга төшкән йөкләнеш зур булуын әйттегез. Бу уңышны җыеп алу сыйфатына ничек тәэсир итә?

— Комбайннар күбрәк җирне тизрәк алып калу өчен югары тизлектә эшләргә мәҗбүр булалар. Бүген басуларга карасак, кайберләре әле ямь-яшел. Бигрәк тә арпа, көзге бодай басуларында яшеллек бар.

Кайбер хуҗалыклар урып-җыюны алданрак тәмамларга тырышалар. Әмма ашыккан вакытта басуда уңышның шактый өлеше калып китәргә мөмкин. Чынлыкта, җирдә берничә чәчү нормасына җитәрлек орлык һәм бөртек калу очраклары бар. Бу инде бик зур югалту.

Элек тә комбайнчыларга тизлекне арттырмаска, эш сыйфатын контрольдә тотарга таләп куела иде. Агрономнар басуда даими күзәтчелек алып бардылар, комбайннарның эшен тикшерделәр, сыйфат карталары төзеделәр. Бүген дә шушы контрольне көчәйтергә кирәк.

Урып-җыю вакытында югалтуларга юл куймау — бик мөһим мәсьәлә. Чөнки бу бары тик җыелып алынмаган уңыш кына түгел. Басуда калган орлык киләсе елгы чәчүгә дә проблема тудыра.

Мәсәлән, басуда күп күләмдә орлык коелып калса, киләсе культураны чәчкәндә ул үсеп чыга һәм чүп үләне кебек проблемага әйләнә. Андый җирне берничә тапкыр дискылатырга, өстәмә эшкәртергә туры килә. Димәк, хуҗалык өчен өстәмә чыгымнар барлыкка килә.

Шуңа күрә киләчәктә комбайн паркын арттыру, бер техникага төшкән йөкләнешне киметү һәм тизлеккә түгел, иң беренче чиратта эш сыйфатына басым ясау мөһим.

Техник культураларны җыйганда да, бөртеклеләрне урганда да югалтуларга юл куярга ярамый. Уңышны үстереп, аны басуда калдырып китүнең мәгънәсе юк.

— Димәк, киләчәктә урып-җыю кампаниясендә төп бурычларның берсе — техниканың җитәрлек булуы һәм югалтуларны киметү?

— Әйе. Комбайннар җитәрлек булса, бер техникага төшкән йөкләнеш кими. Бу исә комбайнчыга да эшне сыйфатлы башкарырга мөмкинлек бирә. Безнең максат — мөмкин кадәр күбрәк мәйданны кыска вакытта җыю гына түгел, ә уңышны югалтуларсыз алып бетерү.

— 2026 елгы уңышны җыеп бетерү белән бергә, 2027 ел уңышына нигез салу эшләре дә башланды. Бүген бу юнәлештә нинди эшләр башкарыла?

— 2027 ел уңышына нигезне без быелдан ук сала башладык. Бу юнәлештә барлык агрономнар, хуҗалык җитәкчеләре, Россельхозцентр оешмасы белгечләре белән берлектә эшлибез.

Семинарлар үткәрелде, чәчү материалы, сортлар һәм башка мәсьәләләр буенча анализ ясалды. Бүгенге көндә орлыкларны әзерләү буенча төп эшләр башкарылган. Әлбәттә, әле эшләп бетерәсе эшләр бар, әмма төп нигез салынды.

Киләсе елның язгы чәчүенә сыйфатлы орлык фонды әзерләү — иң мөһим бурычларның берсе. Орлыкның сортка туры килүе, сыйфаты һәм чәчүгә әзерлеге алдагы уңышка турыдан-туры йогынты ясый.

— Көзге чәчү эшләре дәвам итә. Быел районда көзге культураларның мәйданын арттыру планлаштырылганмы?

— Әйе. Быел районда көзге чәчү мәйданын киңәйтү планлаштырылды. Гомумән, көзге чәчү 13 мең гектар мәйданда башкарылырга тиеш.

Шуның 1718 гектарында көзге рапс чәчелде. Бөртекле культуралар да чәчелә. Бүгенге көндә аларның якынча 1100 гектары чәчелгән.

Көзге чәчүнең әле вакыты тәмамланмады. Рапс буенча билгеләнгән срок узды, ә бөртекле культураларны чәчү өчен мөмкинлек бар. Республика Авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек министрлыгы үткәргән видеоконференциядә дә бу мәсьәләгә аерым игътибар бирелде. Һава шартлары мөмкинлек биргәндә, бөртеклеләрне чәчүне дәвам итәргә киңәш ителде.

— Узган ел көзге культуралар якынча 9 мең гектарда чәчелгән иде. Быел 13 мең гектарга җиткерү нәрсә белән бәйле?

— Быелгы уңыш нәтиҗәләре, хуҗалыкларның тәҗрибәсе һәм көзге культураларның үзен аклавы мәйданнарны арттырырга мөмкинлек бирде. Узган ел якынча 9 мең гектар мәйданда көзге культуралар чәчелгән булса, быел 13 мең гектарга җиткерүне планлаштырдык.

Көзге бодай буенча быел яхшы нәтиҗә күрдек. Шуңа күрә бу юнәлешне саклап калу һәм үстерү кирәк дип саныйбыз.

Хәзерге вакытта иң мөһиме — чәчелгән мәйданнарның кышны уңышлы чыгуын тәэмин итү. Киләсе ел уңышының нигезе нәкъ менә хәзер салына.

— Димәк, 2026 елгы урып-җыю әле тәмамланып бетмәсә дә, авыл хуҗалыгында 2027 ел сезоны инде башланды дип әйтергә була?

— Әйе, шулай. Авыл хуҗалыгында бер сезон икенчесенә тоташа. Быелгы уңышны җыеп алган вакытта ук киләсе ел өчен җир әзерләнә, орлык сайлана, көзге культуралар чәчелә. Шуңа күрә авыл хуҗалыгында эш беркайчан да туктамый.

Безнең максат — быелгы уңыштан дөрес нәтиҗә ясап, киләсе елда тагын да яхшырак нәтиҗәгә ирешү.

Бу өлешне дә алдагы интервьюга туры китереп, мәгънәсен саклап, сөйләмдәге кабатлауларны һәм техник «ээ-мм» урыннарын чистартып эшкәрттем. Соңгы җөмлә өзелгәнгә, аны уйлап дәвам итмәдем.

— Урып-җыю белән беррәттән, төп җир эшкәртү дә мөһим. Бу юнәлештә эшләр ничек бара?

— Төп җир эшкәртү буенча 36 агрегат эшләргә тиеш. Бүгенге көнгә якынча 17 мең гектар җир эшкәртелде. Әмма эшне тагын да тизләтергә кирәк. Безнең барлык агрегатлар да ремонтланып, эшкә әзер итеп куелды.

Хәзер урып-җыю кампаниясенең сузылуы һәм терлек азыгы хәзерләү эшләре төп җир эшкәртү темпларына бераз йогынты ясый. Бу эшләр тәмамлангач, төп җир эшкәртүгә барлык көчне туплап, темпны арттырырга ниятлибез.

Гомумән, районда төп җир эшкәртүдә 50гә якын агрегат эшләргә тиеш. Шуңа күрә техника мөмкинлекләре бар, иң мөһиме — аларны нәтиҗәле файдалану.

— Терлек азыгы хәзерләү турында да әйтеп үттегез. Кукурузны силоска салу эшләренең күләме нинди?

— Быел районда силоска кукуруз алу мәйданы шактый зур — якынча 4650 гектар. Бу эш инде башланды. Хәзер аны «Илдар», «Нур Баян» исемендәге хуҗалыклар алып бара. «Актаныш» агрофирмасында да кукуруз мәйданы зур.

Кукурузның массасы калын, үсемлекләрнең биеклеге дә кайбер басуларда 3–4 метрга җитә. Шуңа күрә бер комбайн көненә уртача 15 гектардан артык мәйданны җыя алмый.

Бездә 30 турагыч-комбайн бар дип исәпләгәндә, идеаль шартларда алар көненә 450 гектар чамасы мәйданны алып бетерә ала. Димәк, 4650 гектар мәйданны яңгырсыз, техника ватылмыйча эшләгән очракта да якынча 10 көндә җыеп алу өчен зур көч кирәк.

Ә бу — идеаль шартларда гына. Техника ватылырга мөмкин, һава торышы бозылырга мөмкин. Кукуруз массасы калын булганлыктан, эш темпы да гадәти бөртекле культураларны җыю белән чагыштырганда түбәнрәк.

Шуңа күрә көннәр суытып, кырларның эшкәртелә башлавына кадәр кукурузны мөмкин кадәр тизрәк җыеп бетерергә кирәк. Моның өчен комбайннар белән генә түгел, ташу техникасы белән дә тәэмин ителеш мөһим.

— Нәфис Әзһәмович, идарә җитәкчесе буларак, быелгы урып-җыю кампаниясеннән нинди төп сабак алдыгыз? 2027 елда Актаныш районының агросәнәгать комплексын үстерү өчен иң мөһим өч юнәлеш дип нәрсәләрне атар идегез?

— Быелгы елдан чыгып, беренче чиратта көзге культуралар белән эшләүне арттырырга кирәк дип саныйм. Көзге культуралар мәйданын 15–18 мең гектарга җиткерү зарур. Бу безгә урып-җыю кампаниясен оештыруда да...

Бу җавапны алдагы өлеш белән логик бәйләп, интервью ахырына туры килерлек итеп эшкәрттем. Мәгънәсе сакланды, ә сөйләмдәге кабатлаулар һәм өзеклекләр төзәтелде.

— Быелгы елдан чыгып, 2027 елда Актаныш районының агросәнәгать комплексын үстерү өчен иң мөһим юнәлешләр дип нәрсәләрне атар идегез?

— Иң беренче чиратта, культураларны дөрес сайлау һәм чәчү структурасын булдырырга кирәк. Кайсы культурадан күпме уңыш алып булачагын алдан белергә, шуңа нигезләнеп мәйданнарны планлаштырырга кирәк.

Игенне чәчү белән генә эш бетми. Аны вакытында һәм дөрес тәрбияләү мөһим. Моңа ашлама кертү, корткычларга, бөҗәкләргә һәм чүп үләннәренә каршы көрәшү дә керә. Әгәр бу эшләр үз вакытында башкарылмаса, югары уңышка ирешү кыен.

Икенче мөһим юнәлеш — техник базаны ныгыту. Бүген без киң алымлы агрегатларга күчәбез һәм бу юнәлештә эшне дәвам итәргә кирәк. Зур куәтле техника, шул исәптән заманча комбайннар, эшне кыска вакытта һәм сыйфатлы башкарырга мөмкинлек бирә.

Өченче юнәлеш — ашлыкны эшкәртү инфраструктурасын үстерү. Аерым алганда, киптерү һәм сортларга аеру системаларын ныклап карарга кирәк. Уңышны үстереп, аны вакытында киптерү, саклау һәм сыйфат буенча сортларга аеру мөмкинлеге булмаса, җитештерүнең нәтиҗәлелеге кими.

Шуңа күрә культураларны дөрес сайлау, аларны технология таләпләренә туры китереп тәрбияләү, техник базаны ныгыту һәм ашлыкны киптерү-сортлау системасын үстерү — минемчә, алдагы ел өчен төп юнәлешләр шулар.