Дәүләт һәм муниципаль идарә системасында коррупция

Хакимият органнарында коррупциянең эш итү механизмы күпкырлы. Ул югары дәүләт дәрәҗәсендә стратегик законнар кабул итүдән алып район администрациясеннән белешмәләр һәм рөхсәтләр бирүгә кадәр идарә итүнең барлык дәрәҗәләренә үтеп керә.

Иң киң таралган формалар булып ришвәтчелек, дәүләт сатып алулары вакытында «откат», вазыйфаларга билгеләгәндә непотизм (кумовлык) һәм бизнес алып бару өчен административ ресурстан файдалану тора.

Коррупциянең чәчәк атуына китерә торган төп фактор булып мәнфәгатьләр конфликты тора, чиновникның шәхси яки коммерция мәнфәгатьләре аның вазыйфаи бурычларына каршы килә.

Кабул ителә торган карарларның үтә күренмәле булмавы, законнарның катлаулылыгы һәм буталчыклыгы коррупция схемалары өчен идеаль мохит тудыра, намуссыз хезмәткәрләргә үз гамәлләрен бюрократик процедуралар артында яшерергә мөмкинлек бирә. Бу күренешнең нәтиҗәләре комплекслы һәм җимергеч характерда.

Икътисади зыян. Коррупция икътисади үсеш өчен зур киртә булып тора. Ул бизнес алып бару чыгымнарын арттыра, чөнки эшмәкәрләр үз чыгымнарына формаль булмаган түләүләрне салырга мәҗбүр. Бу уңыш нәтиҗәлелеккә түгел, ә элемтәләргә һәм ришвәтләргә бәйле булган шартларда эшләргә әзер булмаган үзебезнең ил һәм чит ил инвесторларын куркыта.

Социаль программаларга, юллар төзелешенә яки сәламәтлек саклауга бүлеп бирелә торган дәүләт акчалары урлана, бу исә аларны нәтиҗәсез файдалануга һәм бюджетка турыдан-туры зыян китерүгә китерә.

Социаль гаделсезлек һәм ышаныч эрозиясе. Коррупцияле җәмгыятьтә гаделлекнең нигез принциплары бозыла. Сыйфатлы белем алуга, медицинага, гадел хөкемгә һәм башка иҗтимагый байлыкларга ирешү гражданнарның ихтыяҗлары яисә аларның казанышлары белән түгел, ә финанс хәле һәм элемтәләре белән билгеләнә. Бу тирән социаль катламлашу һәм гражданнарда чарасызлык хисе тудыра. Хакимияткә һәм дәүләт институтларына ышаныч критик дәрәҗәгә кадәр төшә. Кешеләр законга һәм гаделлеккә ышанмый башлый, бу социаль апатиягә яки, киресенчә, җәмгыятьнең радикальләшүенә китерергә мөмкин.

Идарә системасының деградациясе. Коррупция кадрларны тискәре сайлап алуга ярдәм итә. Дәүләт хезмәтенә иң компетентлы һәм намуслы белгечләр түгел, ә коррупция схемаларында катнашырга әзер яки коррупцияле җитәкчелеккә лояль кешеләр үтеп керә. Бу идарә аппаратының профессиональлеген киметүгә, нәтиҗәсез карарлар кабул итүгә һәм дәүләт менеджменты сыйфатының гомуми төшүенә китерә.

Коррупциягә каршы көрәш-ул катлаулы һәм озак вакытлы бурыч, аны бары тик җәза чаралары белән генә хәл итеп булмый. Ул үз эченә ала торган системалы якын килүне таләп итә: Ачыклык: бюджет, дәүләт сатып алулары, түрәләрнең керемнәре һәм аларның мөлкәте турында ачык мәгълүмат кертү.

Цифрлаштыру: дәүләт хезмәтләрен гражданнарның түрәләр белән турыдан-туры элемтәләрен киметү өчен электрон форматка күчерү.

Бәйсез суд системасы: гаепле статусына һәм вазифасына карамастан, коррупцион җинаятьләр өчен җәзаның котылгысыз булуын тәэмин итү.

Гражданлык җәмгыяте институтларын үстерү: җәмәгать контролен гамәлгә ашыра ала торган массакүләм мәгълүмат чараларының һәм коррупциягә каршы бәйсез оешмаларның ирекле эшчәнлеге өчен шартлар тудыру. Ахыр чиктә, коррупцияне җиңү көчле, гадел һәм чәчәк атучы дәүләт төзү өчен кирәкле шарт булып тора. Бу явызлыкны җиңмичә гражданнарның лаеклы тормыш дәрәҗәсен, тотрыклы икътисадый үсешне һәм җәмгыять белән хакимият арасында чын ышанычны тәэмин итү мөмкин түгел.

Татарстан Республикасы Дәүләт алкоголь инспекциясенең
Яр Чаллы территориаль органы